Το σάκχαρο στο αίμα προκαλεί τερηδόνα, σύμφωνα με νέα μελέτη

Ο διαβήτης τύπου 2 δεν περιορίζεται στις γνωστές επιπλοκές, αλλά τροποποιεί και τη χημεία του στόματος. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύεται στο περιοδικό Microbiome όταν η γλυκόζη μένει σταθερά υψηλή στο αίμα, περνά στο σάλιο, δημιουργώντας ένα περιβάλλον πλούσιο σε σάκχαρα. Αυτό ενισχύει τα βακτήρια που ευνοούν την τερηδόνα, τα οποία βρίσκουν συνεχώς τροφή, ανεξάρτητα από το τι τρώει ή πόσο συχνά βουρτσίζει κάποιος τα δόντια του.

Η πορεία του σακχάρου

Όπως διαβάζουμε στο The Brighter Side News oι ερευνητές εξηγούν ότι η τερηδόνα δεν οφείλεται μόνο στη ζάχαρη των τροφών αλλά και στον τρόπο που ο οργανισμός μεταφέρει σάκχαρα στο στόμα. Μικρόβια που προσκολλώνται στα δόντια μετατρέπουν τα σάκχαρα σε οξέα, τα οποία σταδιακά χαράσσουν την αδαμαντίνη. Στον διαβήτη, όμως, το σάκχαρο φτάνει στα δόντια μέσω του σάλιου, επιτρέποντας στα βακτήρια να αναπτυχθούν ακόμη πιο επιθετικά.

Για να κατανοήσουν τη διαδρομή των σακχάρων, οι επιστήμονες μελέτησαν δείγματα από αίμα, σάλιο απευθείας από τους αδένες και ολόκληρο σάλιο με την παρουσία βακτηρίων. Αυτή η προσέγγιση έδειξε καθαρά ότι ουσίες του αίματος μετακινούνται στο στόμα πριν προλάβουν να τις μεταβολίσουν τα μικρόβια. Η σύγκριση των τριών σημείων αποκάλυψε ότι η σύσταση του σάλιου εξαρτάται έντονα από το επίπεδο σακχάρου στο αίμα.

Η ανάλυση έδειξε ότι δεκάδες χημικές ουσίες κυκλοφορούν από το αίμα στο σάλιο, αλλά η γλυκόζη και η φρουκτόζη ξεχωρίζουν. Στον διαβήτη βρίσκονται αυξημένες στο αίμα, εμφανίζονται μειωμένες στο σάλιο των αδένων και υποχωρούν ακόμη περισσότερο στο πλήρως αναμεμειγμένο σάλιο, κάτι που υποδηλώνει ότι καταναλώνονται γρήγορα από τα βακτήρια. Η διαδικασία αυτή εξηγεί γιατί δημιουργείται ένα στοματικό περιβάλλον που τροφοδοτεί συνεχώς την τερηδόνα.

Για να μετρήσουν πόσο σάκχαρο τελικά φτάνει στα δόντια, οι ερευνητές δημιούργησαν έναν νέο δείκτη που συνδυάζει τα επίπεδα γλυκόζης και φρουκτόζης στο αίμα και στο σάλιο. Όσοι συγκέντρωναν υψηλότερες τιμές εμφάνιζαν περισσότερη πλάκα και πιο έντονες βλάβες στα δόντια. Ο δείκτης αυτός επιβεβαιώνει ότι οι διακυμάνσεις του σακχάρου στο αίμα αντικατοπτρίζονται άμεσα στο στόμα, επηρεάζοντας τον κίνδυνο τερηδόνας.

Πώς αλλάζει το μικροβίωμα του στόματος 

Η μικροβιακή ανάλυση έδειξε ότι η παρουσία πολλών σακχάρων στο σάλιο αλλάζει τη σύσταση των βακτηρίων που ζουν πάνω στα δόντια. Είδη που συμβάλλουν στη στοματική ισορροπία μειώνονται, ενώ βακτήρια που τρέφονται από τα σάκχαρα, όπως ο Streptococcus mutans, αυξάνονται σημαντικά. Παράλληλα ενισχύονται και άλλα μικρόβια που παράγουν έντονα οξέα, γεγονός που μετατρέπει το στοματικό περιβάλλον σε ιδιαίτερα διαβρωτικό.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν επίσης ότι, όταν υπάρχουν υψηλά επίπεδα σακχάρων, τα ίδια τα βακτήρια τροποποιούν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν. Αυξάνονται τα γονίδια και τα ένζυμα που βοηθούν στη διάσπαση και απορρόφηση σακχάρων, ειδικά της φρουκτόζης, ενώ ανεβαίνουν και τα επίπεδα γαλακτικού οξέος, ενός από τα βασικά οξέα που διαβρώνουν την αδαμαντίνη. Έτσι, οι μικροβιακές κοινότητες γίνονται ακόμη πιο επιθετικές.

Όταν ασθενείς με διαβήτη έλαβαν αγωγή για τη ρύθμιση του σακχάρου σε διάστημα δύο εβδομάδων, οι μεταβολές ήταν εντυπωσιακές. Τα επίπεδα ζαχάρων στο αίμα και στο σάλιο μειώθηκαν και οι βακτηριακές αποικίες υποχώρησαν ενώ τα πιο «φιλικά» είδη επανήλθαν. Το αξιοσημείωτο είναι ότι οι αλλαγές αυτές συνέβησαν χωρίς καμία οδοντιατρική παρέμβαση, αποδεικνύοντας ότι ο γλυκαιμικός έλεγχος επηρεάζει άμεσα την υγεία του στόματος.

Ο ρόλος της φρουκτόζης στην τερηδόνα

Πειράματα στο εργαστήριο έδειξαν ότι η φρουκτόζη δίνει ιδιαίτερο πλεονέκτημα στα βακτήρια που προκαλούν τερηδόνα, περισσότερο από την ίδια τη γλυκόζη. Καθώς η φρουκτόζη βρίσκεται τόσο στις τροφές όσο και στο αίμα ασθενών με κακό έλεγχο, η συνεχής παρουσία της στο σάλιο εξηγεί γιατί οι βλάβες στα δόντια εξελίσσονται τόσο γρήγορα. Η κατανόηση αυτού του μηχανισμού μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη πρόληψη και νέες διαγνωστικές μεθόδους.